có tự do tư tưởng thì mới phát triển khoa học

trước kỳ tuyển sinh đại học năm nay các nhà quản lý giáo dục đào tạo bậc đại học nước ta "báo động đỏ" về tỉ lệ học sinh đăng ký theo học khối C - khối Khoa học xã hội và nhân văn. Nếu nhìn rộng ra bối cảnh xã hội Việt Nam đương thời thì hiểu vì sao có thực trạng đó trong lớp trẻ. Dường như ai cũng tránh né nói đến chuyện "vĩ mô" này. người ta đang lo sợ cho sinh mạng chính trị của mình. Xét về tầm tư tưởng và triết học (cứ cho phép tôi mạo muội nói như thế) thì nếu một xã hội không có tự do tư tưởng và không chấp nhận tâm thế xã hội đa dạng suy nghĩ, tự do tranh luận thì khó ai tự sắp xếp số phận cuộc đời mình vào khoa học xã hội và nhân văn. thực sự thì khi người ta đeo đuổi con đường khoa học thì ít có ai lại lấy sự thịnh vượng vật chất làm đầu. sự chọn lựa mang ý nghĩa tinh thần là chính. và với xã hội thì giá trị tinh thần trong khoa học là cách nhìn riêng của mỗi người về sự vật hiện tượng. vấn đề này nhiều người đã nói rồi. nhưng tại sao lớp trẻ không chọn khoa học xã hội và nhân văn nữa ? có lẽ vì xã hội đang chạy theo văn minh vật chất. xe hơi, nhà lầu, điện thoại di động, ăn sung mặc sướng, tiền của nhiều... đang hằng ngày hàng giờ được khuyếch trương trên các phương tiện truyền thông. ngay cả người ta tìm về đạo phật cũng chỉ để an ủi về tinh thần cho sự thất bại của họ khi không đạt được tầm mức cao của vật chất. đó là điều hoàn toàn đi ngược lại triết lý phật học. phần nữa tâm thế xã hội không chấp nhận sự khác biệt - nói cách khác xã hội đang được các nhà chính trị xây dựng tâm thế nhất thể hóa tư tưởng, đồng thuận xã hội cho nên ai có sự khác thì bị coi là đối tượng cần thay đổi, kiểm soát, điều chỉnh. đó là xã hội kiểu trại lính. thời chiến tranh các nhà tư tưởng thống xoái đã làm tốt việc này để tập trung tinh thần, trí tuệ toàn xã hội để đánh đuổi ngoại xâm, đánh đổ phong kiến hòng xây dựng xã hội mới. đất nước độc lập, tự do đang hướng tới phát triển sánh vai cùng các cường quốc năm châu nhưng chưa có tâm thế tự do tư tưởng, chưa có tự do tranh luận khoa học xã hội để tìm ra chân lý thì không ai dám đặt cuộc đời mình vào điểm bế tắc ấy. trước đây người ta đặt chân lý trên dân chủ của đa số. liên xô những năm đầu thành lập cho đến những năm 90 của thế kỷ trước đã trên nền dân chủ ấy nên phái bônxevich (những người đa số) thắng menxêvich (những người thiểu số). nhưng chân lý thì không có đa số hay thiểu số. chân lý là tương đối đúng trong hoàn cảnh nhất định. chân lý là một phạn trù lịch sử và biện chứng. chân lý không luôn luôn đúng vĩnh hằng. và tất yếu liên xô sụp đổ cùng các nước đông âu (một phần vì nền tảng kinh tế duy ý chí, bảo thủ, trì trệ) một phần vì nền chính trị quan liêu, tham nhũng,đặc quyền đặc lợi, không trọng người tài mà duy trì hệ thống xu nịnh xã hội nên hình thành lớp quan chức chính trị bất tài làm trì trệ cơ cấu xã hội. các nhà chính trị việt nam hiện nay có hiểu biết vấn đề này không ? họ biết và được chỉ dạy điều đó. nhưng không thể thay đổi được vì hệ thống xã hội đang "có vấn đề" cần cải cách. nhưng cần một tập hợp những đồng chí dám mang toàn tâm, toàn chí để thực hiện cải cách xã hội như những năm từ 1930 đến 1990 thì chưa thể có. vậy cho nên dân chủ - nền tảng cho tự do tư tưởng mới chỉ là mục tiêu phía trước chứ chưa thể có trong nay mai. trong khi thế giới đang chuyển mình từng ngày từng giờ vật lộn với khủng hoảng đồng thời tìm ra cung cách mới để phát triển bền vững - duy trì môi trường, ứng xử với nạn nhân mãn. thì nền mở mang dân trí việt nam vẫn lay hoay với học cái gì, dạy cái gì, học thế nào, dạy thế nào. nếu đối diện với cuộc sống mỗi cá nhân ở điểm cuối cùng con đường là cái chết thì khi ấy người ta sẽ thấy vật chất và tinh thần không cái nào hơn cái nào. và tất cả những thứ ấy đều như nhau thì người ta sẽ thấy khoa học xã hội, nền văn minh tinh thần cũng không kém phần có ý nghĩa. trong khi cái tốt đẹp của truyền thống không được gìn giữ tốt thì cái mới lạ ở bên ngoài xâm nhập không chọn lứa được cái tích cực, tốt đẹp. một sự hỗn độn hiển hiện (có cả cái tiến bộ, tích cực xen lẫn cái lạc hậu, xấu xa). chỉ khi nào mọi người - bất kể địa vị, đẳng cấp, xuất xứ, giai tầng xã hội - dám từ bỏ suy nghĩ trọng vật chất thì khi ấy xã hội mới có lớp người tiên phong, tinh túy hợp nhau thành đồng chí cải cách xã hội đưa đất nước đi lên. nguy cơ bất ổn xã hội nay đang ở mức cảnh báo vì xung đột lợi ích vất chất, các giá trị tinh thần khác biệt không có môi trường dân chủ, tôn trọng tự do đối thoại, tranh luận khoa học để tìm ra chân lý, được giải tỏa thỏa tư tưởng. đáng buồn là xã hội nghèo vật chất, chậm tinh thần của đất nước, con người việt nam đang có nguy cơ cái tốt không thể phát triển cái xấu không thể bị loại bỏ.
không thể trách cứ các bạn trẻ không dám chọn theo khoa học xã hội và nhân văn. xem ra những biểu hiện ngoài xã hội gần đây thì càng thấy vấn đề này còn lâu mới khả quan. tôi có thể là người bi quan. hy vọng đây là điều không phò hợp với hoàn cảnh của tôi !

Nhị Linh: Sống ở trại tế bần

Nhị Linh: Sống ở trại tế bần

NGƯỜI ĐÓNG THUẾ LÀ ĐẦY TỚ HAY ÔNG CHỦ ?

XƯA KIA NGƯỜI ĐÓNG THUẾ ĐINH CHO QUAN LẠI PHONG KIẾN LÀ NHỮNG NÔNG NÔ. XÃ HỘI CÔNG DÂN THÌ NGƯỜI DÂN ĐÓNG THUẾ LÀ NGƯỜI CHỦ XÃ HỘI. NHÀ NƯỚC LÀ NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN. NGƯỜI LÀM VIỆC NHÀ NƯỚC GỌI LÀ CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC. NGƯỜI DÂN THÌ ĐƯỢC QUYỀN LÀM TẤT CẢ NHỮNG VIỆC GÌ PHÁP LUẬT KHÔNG CẤM. CÔNG CHỨC VIÊN CHỨC NHÀ NƯỚC CHỈ ĐƯỢC PHÉP LÀM NHỮNG VIỆC PHÁP LUẬT CHO PHÉP. CÁC CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC LÀ CÔNG BỘC - LÀ ĐẦY TỚ CỦA "ÔNG CHỦ" LÀ NHỮNG NGƯỜI ĐÓNG THUẾ NUÔI BỘ MÁY NHÀ NƯỚC.
THẾ MÀ KHÔNG VỪA LÒNG CUNG CÁCH LÀM VIỆC CỦA CÁC CÔNG CHỨC VIÊN CHỨC THÌ CÁC CÔNG DÂN (NGƯỜI ĐÓNG THUẾ)PHẢN ĐỐI BẰNG CÁCH BIỂU TÌNH. ĐƯỢC KHÔNG ? QUỐC HỘI NƯỚC TA CHƯA XEM XÉT HOẠT ĐỘNG NÀY VÀ BAN HÀNH LUẬT. CÁC NƯỚC PHÁT TRIỂN THÌ ĐÃ CÓ (ANH, PHÁP, MỸ, NHẬT). VÌ THẾ CÁC BẠN BIỂU TÌNH PHẢN ĐỐI TRUNG QUỐC XÂM PHẠM THÔ BẠO CHỦ QUYỀN BIỂN ĐÔNG CỦA VIỆT NAM BỊ NHÀ CHỨC TRÁCH NGĂN CHẶN. HÔM QUA TRÊN MẠNG LƯU TRUYỀN HÌNH ẢNH NGƯỜI TA ĐẠP LÊN MẶT NGƯỜI BỊ CÔNG AN (VÌ MẶC SẮC PHỤC) TRƯỚC KHI ĐẨY LÊN BUS. HÀNH ĐỘNG ĐẠP LÊN MẶT THẬT THÔ BẠO. KHÔNG CÓ GÌ BIỆN MINH CHO HÀNH ĐỘNG ẤY CHO ĐƯỢC. CHẮC CHẮN LỰC LƯỢNG CHỨC NĂNG SẼ PHẢI XEM XÉT LẠI CUNG CÁCH ỨNG XỬ VỚI NGƯỜI DÂN - NHỮNG NGƯỜI ĐÓNG THUẾ NUÔI BỘ MÁY NHÀ NƯỚC. NẾU NHƯ THỰC SỰ KHẲNG ĐỊNH LÀ NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN VÀ VÌ DÂN - NHÀ NƯỚC CỦA XÃ HỘI CÔNG DÂN; SỐNG VÀ LÀM VIỆC THEO HIẾN PHÁP VÀ PHÁP LUẬT !

mẹ ốm

mẹ ốm mà mình không biết làm sao cho mẹ khỏi được. đau đớn không thể tả nổi. một nỗi bất lực ê chề trước sức mạnh của tự nhiên. người ta chỉ có thể rút ra được lý thuyết về sự sống sau khi đi qua một quãng thời gian sống. những người để lại danh tiếng, công trạng thì đã hành động to lớn hơn người. vậy thôi. ai cũng cần phải ốm để có thời gian mà suy nghĩ về cuộc đời. nếu không thì có lúc nào mà suy nghĩ được đây !

để kiếm cơm ở hoa kỳ

kênh tv hbo trình chiếu bộ phim về những người từ một nước nam mỹ nào đó đang tìm mọi cách đáp xe lửa hướng về phương bắc để vào hoa kỳ. con đường họ đi phải xuyên qua rừng, qua những miền quê tàn tạ, nghèo khó, đầy cạm bẫy của các băng nhóm xã hội đen. những người tìm tự do ở hoa kỳ đi thành từng đoàn mang theo niềm hi vọng kiếm cơm trên đất ấy. nhiều tác phẩm văn hóa nghệ thuật đã đề cập đến nạn di dân kiểu này từ những miền đất nghèo nàn, chiến tranh, tai ương đẩ đến với miền đất hứa. có thể đó là những người bắc phi tìm đường sang châu âu. có thể là câu chuện của những người ảrập nghèo tìm đường lên phương bắc vào italia, vào espanã, vào frace, cũng như... trong phim vừa trình chiếu. nhưng có lẽ hay nhất phải kể đến erick remark - tác giả người đức viết "một thời để yêu một thời để chết", "bia mộ đen của bầy quạ gẫy cánh", "đêm lisbon", "khải hoàn môn"... có thời tôi quên cả rét và đói ngấu nghiến trên những trang giấy đen lẫn cả vụn nứa chữ in chỗ đậm, chỗ nhạt truyện của ông. đó là thời đang cởi trói - sắp mở cửa của đất nước. càng thấm thía nhân loại (đúng hơn là nền văn hóa phương tây) giữa chiến tranh loạn lạc đã tặng cho miền đất hoa kỳ mà hiện thực nhất chính là hải cảng nĩu ước bức tượng nữ thần tự do. nơi đó là bến đỗ của những con tầu chở người châu âu trốn chiến tranh đi tìm đất hứa - miền đất hòa bình. nơi đó đã có tư duy không bó buộc người ta vào chủng tộc mầu da, không nhìn con người khuôn vào những thứ bậc xã hội phong kiến và kỳ thị kiểu lục địa cũ - châu âu. và hoa kỳ cũng là miền đất mà người hoa, người việt, người hàn, người campuchia, người thái... tìm đến để tránh chiến tranh, tránh nghèo nàn, lạc hậu. nghĩ mà sót sa... người việt hết chiến tranh trên quê hương mình đã lâu mà nay vẫn đi đến đó tìm hi vọng thoát nghèo. cả những cháu trai, cháu gái 15, 18 vẫn phải rời gia đình thân yêu để vượt vạn dặm tới đó tìm kiến thức hầu mong đổi đời, thoát nghèo khó. nhà văn dạ ngân đã phải đau xót mà cho rằng đó là những đứa trẻ đang đi "tị nạn kiến thức".

bộ phim (xem nửa chừng không biết tên) mô tả chặng đường đi tìm hi vọng mới cô bé đã phải mất cha. giao thân mình cho một người trong giới giang hồ xã hội đen. sự lương thiện chỉ đến với chàng trai đã dũng cảm che chở cho cô chỉ là từ chút thánh thiện còn lại của cậu trai trẻ. cậu từng là thành viên trong băng nhóm xã hội đen. cậu còn chút ký ức về người yêu của mình đã bị đồng bọn của cậu tàn nhẫn hãm hại đến chết. sự thù hận cái dã man trong cậu và lòng mộ đạo đã cứu rỗi linh hồn để cậu còn giữ được lòng nhân ái mà giúp cô bé đến bên kia biên giới. bộ phim dừng lại ở đó. cái tương lai của cô trên đất hoa kỳ ra sao không quan trọng nữa. chỉ qua diễn biến con đường mà hai người trẻ tuổi phải vượt qua để đến đích đã cho người ta thấm thía về cái giá của niềm hi vọng về tự do. hi vọng về một cuộc sống khác để thoát nghèo, thoát cơ cực đã đắt giá thế nào.

cuộc đời người dù cơ cực đến đâu người ta cũng luôn luôn hướng đến niềm hi vọng. dù cho niềm hi vọng ấy có mong manh đến đâu thì mọi hành động để giữ cho niềm hi vọng ấy vẫn le lói cuối cuộc đời cũng trở thành vô cùng ý nghĩa. ý nghĩa cuộc đời dám sống. cuộc đời dám đánh đổi để được tự do trong cuộc sống hay mong manh chỉ trong suy nghĩ.

biết bao số phận trong cuộc đời dù tôi đã gặp hay nghe kể về cuộc đi tìm tự do như thế, như thế... thì cũng ánh xạ một tâm thái : dám xả thân cho tự do thì dù có thế nào thì cuộc "đi tìm" ấy cũng trở nên đáng suy nghĩ, đáng ngưỡng mộ, đáng sống. đó là một góc để nhìn nhận về những người di cư đến gần nhất với tượng nữ thần tự do. và có lẽ vì những giá trị nhân văn cao cả nhất mà những nhà chính trị sáng lập nước mỹ và hệ thống tư tưởng bảo vệ thể chế chính trị bảo hộ cho quyền tự do cá nhân mà thế giới phương tây đã dựng tặng cho hoa kỳ một pho tượng nữ thần tự do. đó không chỉ cho hoa kỳ mà cho một miền đất, cho một nền tảng chính trị tượng trưng cho niềm hi vọng về quyền tự do của mỗi con người. có thể nền chính trị hoa kỳ đã trở nên phản động hay lạc hậu thì tượng đài tự do đã định vị nơi đó rồi. nhân loại - hàng triệu triệu cá nhân sẽ mãi mãi tiếp tục cuộc hành trình trong suốt cuộc đời mình đi tìm hi vọng cho tự do của mình. và; giá trị đích thực của tự do vẫn không ngừng được mọi người tìm tòi nội hàm mới, không ngừng mở ra ngoại diên mới, đào bới thêm những tầng sâu mới. tự do. hai tiếng giản dị ấy sẽ đi theo suốt cùng nhân loại ở mọi thời đại. đó là bài ca hi vọng về tự do chân chính của nhân loại.

bạn bề lớp báo chí k6

chúng là một lứa người trẻ nhất thua người già nhất gần hai chục tuổi. khi những tấm hình này trưng lên thì kẻ trẻ nhất cũng đã u.50. nghĩa là những kẻ già nhưng gặp nhau thì chúng lại như trẻ thơ. không mày tao chí tớ nhưng chúng vu vì gặp được nhau mà ra con trẻ.
mới biết cái già sinh lý không thắng được tâm lý. chỉ có tâm lý mới làm cho người ta vượt ra khỏi ảnh hưởng của tự nhiên. chính những giá trị tinh thần được sản xuất ra từ thế giới tinh thần mới trở nên sống lâu, sống dài hơn đời sống thân xác cuộc đời !